Waarom piekeren niet zomaar een slechte gewoonte is (maar ook geen goed idee)
Wat is de functie van piekeren?
Piekeren voelt vaak nutteloos, maar het heeft wel degelijk een functie. Het brein probeert problemen op te lossen, risico's te vermijden of situaties beter te begrijpen. In feite is piekeren een overactieve vorm van nadenken en werkt beschermend. Maar waar nadenken tot actie leidt, zorgt lang piekeren vaak voor verlamming. Je blijft malen zonder tot een oplossing te komen.
Toch heeft piekeren ook een aantal voordelen.
Het laat zien :
- dat je betrokken bent
- dat je verantwoordelijkheid voelt
- vooruit probeert te denken.
In sommige gevallen kan piekeren je zelfs helpen om beter voorbereid te zijn op toekomstige situaties. Maar het kan ook een signaal zijn dat iets in je leven aandacht vraagt , een soort innerlijk alarmsignaal dat niet genegeerd wil worden. Het is dan goed om daar bewust bij stil te staan wat het je wil vertellen.
Wat doet piekeren met je gedachten?
Veel piekeren maakt je denkpatronen vaak een stuk zwaarder en negatiever. Je aandacht blijft hangen bij wat alles mis kan gaan, wat je “fout” hebt gedaan, of wat er nog mis kan lopen. En hoe vaker je dat herhaalt, hoe sterker dat spoor in je hoofd (neuraal pad in je hersenen) wordt. Bruce Lipton (celbioloog) beschrijft in The Biology of Belief dat niet alleen onze genen invloed hebben, maar ook de fysieke en energetische omgeving waarin onze cellen zich bevinden. Bij mensen hoort daar ook onze binnenwereld bij. Wat we denken, verwachten en geloven.
Wanneer je gedachten vaak negatief zijn, kan dat stress in je systeem aanzetten. Je lichaam gaat dan sneller in een soort “alarmstand” staan en je bent meer gespannen, alerter, maar ook sneller moe. Je kunt dan ook emotioneler gaan reageren, het welk bekende korte lontje. Die stressreactie beïnvloedt je biochemie, en dat voel je terug in je energie, je slaap en je focus.
Ook Gabor Maté, expert op het gebied van stress en trauma, legt ook uit dat langdurige stress en piekeren kunnen bijdragen aan lichamelijke klachten, zoals vermoeidheid, spijsverteringsproblemen en een verzwakt immuunsysteem. Want het lichaam blijft in een staat van paraatheid, ook als er geen direct gevaar is. Dit put je steeds meer uit.
In zijn boek vat Bruce Lipton het mooi samen met de gedachte dat we niet alleen “aangestuurd” worden, maar ook invloed hebben:
‘De overtuiging dat we broze biochemische machines zijn die door genen worden bestuurd maakt plaats voor het inzicht dat we krachtige scheppers van ons leven zijn en van de wereld waarin we leven’
We kunnen er dus anders mee om leren gaan en dat heeft weer een positieve werking op onze gezondheid.
Waarom stoppen met piekeren lastig is
Piekeren kan aanvoelen als controle. Je denkt als ik het maar goed genoeg analyseer, voorkom ik een probleem. Maar dat is echt meer een illusie. Je brein blijft namelijk hangen in het 'wat als'-circuit zonder resultaat.
Het is eigenlijk een mentale hamster in een rad.
En dit blijft doorgaan totdat je besluit het anders aan te pakken.
Piekertips
Er zijn makkelijk toepasbare technieken, die je kunt oefenen om het piekeren te verminderen.
Een bewezen methode tegen piekeren is hoe eenvoudig het ook klinkt je aandacht verplaatsen naar het lichaam.
Sta even stil. Voel je voeten op de grond, hoe je staat/ zit, je armen, je benen. Voel bewust.. Adem diep in en uit, waarbij je de uitademing twee keer zolang laat duren als de inademing . Focus op één zintuig, bijvoorbeeld wat je ziet. Dit helpt om het zenuwstelsel te kalmeren. Door fysiek aanwezig te zijn, help je je brein uit de piekermodus te komen.
Je kunt ook een dagelijks piekermoment plannen.
Geef jezelf 10 minuten per dag om bewust te piekeren. Zet een timer en schrijf alles op wat er in je hoofd zit, zonder oordeel. Daarna sluit je het schrift of document af. Dit geeft je brein het signaal: "Ik heb het serieus genomen, maar nu is het genoeg." Het voorkomt dat zorgen de hele dag door je concentratie verstoren.
Helaas geen aan-uitknopje
Piekeren is niet iets wat je zomaar 'uit' kunt zetten. En dat hoeft ook niet, want deze interne criticus heeft ook zoals eerder beschreven voordelen. Maar hij hoeft niet de gehele dag aan het woord te zijn. Door inzicht in hoe het werkt, zowel mentaal én fysiek, krijg je er meer grip op. Zie het als een spier die je kunt trainen. Hoe vaker je jezelf terugbrengt naar het moment, hoe makkelijker het wordt om je hoofd tot rust te brengen. Geen quick fix, wel een vaardigheid waar je elke dag iets aan hebt. En onthoudt dat je meer invloed hebt, dan je denkt!
Merk je dat piekeren je dagelijks functioneren beïnvloedt? En wil je daar ondersteuning bij? Neem contact op.